Lupus Hastalığı (Kelebek Hastalığı) Nedenleri

Lupus Hastalığı (Kelebek Hastalığı) Nedenleri

Uzm.Dr. Tolga Çakmak
25.01.2021
Lupus hastalığı (diğer isimleri Lupus Eritematozus ve Kelebek Hastalığı), vücutta çoklu organa etki eden romatizma kökenli bir hastalıktır.

Bağışıklık Sisteminin Gardını Düşüren Hastalık : Lupus

Kelebek hastalığı (Lupus) ya da tam adıyla Sistemik Lupus Eritematozus vücutta pek çok organı birden tutan romatizmal bir hastalıktır.

Yüzde kelebek tarzında kırmızı döküntüyle karakterize olduğundan halk arasında kelebek hastalığı olarak bilinir.

Lupus hastalığı otoimmün olarak tabir edilen hastalıklardandır.

Otoimmün hastalıklarda hastanın bağışıklık sistemi hatalı çalışarak kişinin kendi hücrelerini tanıyamaz, yabancı madde olarak algılar.

Lupus hastalığında da vücutta önemli bir yapı taşı olan “kollajen” isimli maddeye bağışıklık sistemi saldırmaktadır.

Başta yüz olmak üzere deride kelebek benzeri kırmızı döküntüler görülen Lupus hastalığında eklem ağrıları gibi çok sayıda farklı belirti görülebilir.

 

Kelebek (Lupus) Hastalığının Nedenleri

Hastalığın nedeni kesin olarak bilinmemektedir.

Hastalığın oluşumunda Genetik faktörlerin, aile geçmişinde bulunan hastalık öykülerinin, çevresel faktörler ve hormonların Lupus oluşumunda rolü vardır.

Stres, ultraviyole ışınlar, enfeksiyonlar ve bazı ilaçların hastalığı tetiklediği bilinmektedir.

Kadın hormonlarından östrojen hastalığın oluşumunu artırır, testesteron azaltır.

Lupus (SLE) Hastalığında vücudun bağışıklık sisteminin kendi dokularına karşı reaksiyon oluşturması söz konusudur.

 

Kelebek hastalığının (Lupus) belirtileri
Lupus hastalığı, tüm vücudu etkileyebildiğinden çok farklı belirti ve bulgularla kendini gösterebilir. Özellikle hastalığın başlangıç aşamalarında eklem ağrısı ve genel hastalık belirtileri sıktır. Lupus hastalığında en sık görülen belirti ve bulgulardan bazıları;

  • Yorgunluk
  • Halsizlik
  • Cilt değişiklikleri. Özellikle burun ve yanaklarda görülen kelebek şeklindeki döküntü tipiktir. Fakat ciltte güneşe maruz kalan her alanda döküntü gelişir.
  • Damarlarda iltihaplanmaya bağlı bulgular. Cildin küçük damarları sıklıkla etkilenir ve vaskülit olarak adlandırılan iltihap gelişir. Tırnakların etrafında leke şeklinde bir cilt altı kanama vardır. Ayrıca, ağız mukozasında da iltihaplanma yapabilir.
  • Saçlarla ilişkili bulgular. Saçlarda bölgesel dökülmeler olabilir ve genellikle bu dökülen saçların yerine yenileri gelmez.
  • Parmak uçlarında soğukta ortaya çıkan beyaz ve mor renk değişiminin olduğu raynaud sendromu önemli bir bulgudur.
  • Eklem bulguları. Hem büyük, hem de küçük eklemlerde artralji yani eklem ağrısı vardır. Ağrı özellikle sabahları daha belirgindir. Bazı hastalarda artrit yani eklem iltihabına bağlı şişme, kızarma ve ısı artışı da görülür.
  • Kas tutulumu. Kaslarda ağrı ve iltihaplanma gelişir.
  • Böbrek bulguları. Böbrek tutulumu hastaların %70’inde görülür. Bu kişilerde idrarda kan ve protein tespit edilir. Dokularda sıvı tutulumuna bağlı ödem gelişir. Ağır vakalarda böbrek yetmezliğine kadar gidebilen böbrek iltihabı görülebilir.
  • Sinir sistemiyle ilişkili migren, epilepsi, denge problemleri gibi belirtiler ve psikolojik problemler vardır. Bazı hastalarda inme ortaya çıkabilir.
  • Sindirim sistemi tutulumu ve pankreatit nedeniyle sindirim problemleri sıktır.
  • Göğüs ağrısı gibi akciğer ya da kalp zarında iltihaplanma bulguları vardır. Akciğer zarları arasında sıvı birikimi ve iltihaplanma olduğunda nefesle artan bir göğüs ağrısı ortaya çıkar.
  • Kalp zarı iltihaplanmasına ise perikardit denir ve lupusta sıktır.
  • Akciğer dokusunda iltihaplanma neticesinde zatürre gelişir.
  • Lenf nodları, dalak ve karaciğerde büyüme vardır.
  • Periton adı verilen karın zarı iltihaplandığı için karın ağrısı görülür

 

Kelebek hastalığı (Lupus) tanısı, Belirtileri Nelerdir?
Kelebek hastalığı (lupus) tanısı klinik belirtilerle birlikte bazı kan testleri yardımı ile konur.

Hastalara tam kan sayımı, böbrek testleri, akciğer grafisi, LE hücresi, anti DNA ve ANA bakılır.

Hekim gerekli görürse ve şüphelendiği organ tutulumuna göre daha pek çok test isteyebilir.

Başlangıçta tipik hastalık belirtilerini göstermeyen hastalarda tanı koymak çok zordur. SLE (Lupus) pek çok doku hastalığı ile karışabilir.

Lupus hastalığı belirtileri farklı gruplar üzerinden değerlendirilebilir.

Hastalığın gelişmeye başladığı ilk dönemde ortaya çıkan problemler eklem ve kas rahatsızlıklarıdır.

Lupus hastalığına bağlı olarak eklem şişmesi ve eklem iltihaplanması görülebilir.

Bu problemleri takip eden dönemde eklem bölgesinde ağrılı yakınmalar hafif veya şiddetli bir şekilde ortaya çıkabilir. Eklem bölgelerindeki kızarma ve ısı artışını yorgunluk ve kas yakınmaları takip eder.

Lupus hastalığının belirtileri arasında eklem yakınmalarının ardından deri üzerinde oluşan deformasyonlar öne çıkmaktadır.

Ultraviyole ışınların etkisi sebebiyle deri üzerinde çeşitli reaksiyonlar meydana gelmektedir.

Bu reaksiyonlar başta yüz bölgesi olmak üzere vücudun çok sayıda yerinde kelebeğe benzeyen kırmızı döküntüler şeklinde kendini göstermektedir.

Vücudun bütünü güneşe maruz kalırsa belirtilerin yoğunlaşması mümkündür.

Ancak çoğunlukla güneşe en çok temas eden bölgeler olduğu için yanak ve burunda lekelenmeler ortaya çıkar.

Tüm cilt hastalıktan etkilenebileceği için saç dökülmelerinin görülmesi hastalığın doğal süreci olarak değerlendirilmelidir.

Dökülen saçların yeniden uzamama ihtimali bulunmaktadır.

Lupus hastalığında özellikle güneşle fazla temas gerçekleştiğinde hastalığın daha şiddetli bir şekilde yayıldığı bilinmektedir.

Bu durum başta deri üzerinde daha ciddi reaksiyonların oluşumunu sağlamakla birlikte, bağışıklık sisteminin tehlikeli hareketleri için yeni alanlar da yaratabilir.

Lupus hastalığı ile mücadele eden kişilerin büyük bir çoğunluğunda böbrek problemleri görülür.

Çok ciddi vakalarda böbrek yetmezliği geliştirebilecek iltihaplanmalar ortaya çıkabilir.

Ancak daha hafif etkisinde vücut sıvısındaki tutulumlar yüzünden ödem oluşumu başlamaktadır.

Lupus hastalığında daha az görülmekle birlikte farklı belirtiler de ortaya çıkmaktadır.

Bunlar arasında başta damarlarda, akciğer, kalp ve karın zarlarında gelişmek üzere vücudun farklı yerlerinde ortaya çıkabilecek iltihaplanmalar; Ray naud sendromu, sinir sistemine bağlı olarak gelişebilen migren, epilepsi gibi hastalıklar, pankreatit, zatürre, karın ağrısı, mide-bağırsak problemleri, bulantı, iştah kaybı, kan değerlerinde dengesizlik, denge problemleri, inme ve lenf nodlarında büyüme gösterilebilir.

Büyüme problemleri dalak ve karaciğerde de ortaya çıkabilir.

Lupus Tanı Uygulamaları

Lupus hastalığının tanı sürecinde fiziksel bulguların yeri büyüktür.

Çoğunlukla ortaya çıkan belirtiler ışığında yapılan fiziksel muayene hastalık şüphesi için yeterli olmaktadır.

Bunu takip eden süreçte yapılan çeşitli tetkikler ile hastalık net olarak ortaya çıkarılabilir.

Bu tetkikler arasında kan değerlerinin ölçülmesi başı çekmektedir.

Dolayısıyla Lupus şüphesi oluştuğunda ilk yapılacak tetkiklerden biri tam kan sayımı olmalıdır.

Lupus hastalığı teşhis aşamasında ayrıca Antinükleer antikor testi, Anti-ds DNA ve Anti-Ena testi yapılmaktadır.

Vücutta Lupus sebebiyle hızla deformasyon gelişebilecek bölgelerden olduğu için böbrek ve akciğer üzerinde tetkikler de yapılmalıdır.

Böbrek testlerinin yanında akciğer grafisi pek çok veri kazanılmasını ve hastalığın tedavi sürecinin daha sağlıklı bir şekilde planlanmasını sağlar.

Kelebek hastalığının (Lupus) tedavisi
Lupus hastalığının kesin bir tedavisi yoktur.

Tedavi hastalığın ilerlemesini durdurmak, hayati komplikasyonları önlemek ve belirtileri hafifletmek için uygulanır.

Bu nedenle erken tanı büyük önem taşır. Çünkü ilerlemiş hastalığı geri döndürmek mümkün değildir.

Tedavi her hasta için hastalığın şiddetine göre özel olarak planlanır.

Vücudun pek çok organ ve dokusunda ortaya çıkan iltihaplar için iltihap giderici ilaçların kullanılması şarttır.

Bağışıklık sistemini baskılayan steroid grubu ilaçlar da kullanılır.

Kan pıhtısı eğilimi olan hastalara aspirin gibi kan sulandırıcı ajanlar reçete edilir.