Koronavirüs Havada Asılı Kalabilir mi

Koronavirüs Havada Asılı Kalabilir mi

Dr. Belgin Tanöz
31.3.2020
En çok merak edilen sorulardan biri de, Koronavirüs havada asılı kalabilir mi?

ABD'de Ulusal Sağlık Enstitüsü koronavirüsün havada, plastik ve çelik yüzeylerde ne kadar kaldığını tespit etmeyi amaçlayan bir araştırma yapıldı.

Bulguları, tıp dergisi New England Journal of Medicine'da yayımlanan araştırmada yeni virüsün dayanıklılık süreleri, 2002'deki SARS (Şiddetli Akut Solunum Yolu Sendromu) salgınına yol açan SARS-CoV-1 virüsünün canlı kalma süreleriyle kıyaslandı. Bu araştırmaya göre yeni koronavirüs…

Bakır yüzeylerde dört saat,
Mukavva yüzeylerde 24 saat
Plastik ve paslanmaz çelik yüzeylerde ise 72 saate kadar canlı kalabiliyor.


Bu çalışmaya göre koronavirüsün havada canlı kalma süresi de 3 saate kadar çıkabiliyor.

 

 

Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Levent Yamanel'de bu konuda açıklamalar yaptı

Prof. Dr. Yamanel, virüsün havada asılı kalmadığını belirterek, "Virüs toz parçacıklarına tutunmuyor, yani asılı kalmıyor. Tüberküloz gibi mikroplar havada asılı kalırlar, bu öyle bir mikrop değil. Bu damlacık enfeksiyonu dediğimiz damlacığın içinde olup ve hasta bir bireyin öksürük, hapşırık ya da konuşmasıyla saçılan ama havada da kalmayıp bir süre sonra yere düşen COVID-19 denilen bir damlacık enfeksiyonudur.

Cansız yüzeylerde bir süre yaşayabiliyor, o yüzden halkımıza tavsiyemiz her zaman ellerimizi mutlaka en az 20 saniye sabunla suyla yıkamak. Eğer yine yüzeylere temas ediyorsak ve o an sabunlu su bulamazsak kolonya ya da el dezenfektanıyla mutlaka ellerimizi dezenfekte etmemiz gerekiyor. Bu damlacık enfeksiyonunda örneğin hapşırdınız, hapşırıktan çıkan damlacıktaki virüsler havada asılı kalmıyor. Bir süre sonrada damlacıkla birlikte yere düşüyorlar. Yani COVID-19 havada asılı kalan bir mikrop değil" diye konuştu.

Sağlık Bakanlığı bünyesinde oluşturulan Bilim Kurulu, vatandaşlarımıznı sağlığı hakkında toplantılar yaparak son durumu inceliyor. Ülkemizde hastalığın ne zaman biteceği tamamen alınan önlemlerin sıkı bir şekilde uygulanmasına bağlı. Hepimiz çok sıkı bir vaziyette alınan önlemleri uygulayabilirsek iki hafta içinde corona virüsün yayılım oranı yavaşlar ve 2 ay içinde tamamen virüsü kontrol altına alabiliriz.

Bu tarih tamamen aldığımız önlemlerin sıkı şekilde uygulanmasına bağlı. Hepimiz çok sıkı bir şekilde alınan önlemleri uygulayabilirsek iki hafta içinde yavaşlatıp 2 ay içinde tamamen kontrol altına alabiliriz.

Sıcaklığın Artmasıyla Azalacağını Pek Öngörmüyoruz

Prof. Dr. Yamanel, virüsün sıcak ya da soğuk havada yayılma riski ile ilgili de "'Virüs yağışlı veya kurak havayı sever' gibi de bir ayrım yok şuanda. Ama her zaman söylediğimiz gibi alt solunum yolu enfeksiyonları ya da solunum yolu enfeksiyonları sıcaklıklar artınca yavaş yavaş azalmaya başlar. COVID-19 dünyaya yayılan bir salgın olduğu için bunun yayılma hızının sıcaklığın artmasıyla azalacağını pek öngörmüyoruz. Yağmurlu havalarda da virüsün artış hızının artması gibi bir şey de söz konusu değil. Bu virüsün havayla pek ilgisi yok. Çünkü bu damlacık yoluyla kişiden kişiye bulaşabilen bir enfeksiyon. Her zaman söylediğimiz gibi burada izolasyon çok önemli.

Yeni Coronavirus 2019 nedir?
Solunum yolu ile yani, çok kısa zamanda geniş kitlelere ulaşabilip hastalandırabilecek bir bulaşma yolu ile bulaşan, Çin’de ortaya çıkmış bir virüstür. Çin, çok çeşitli besinlerin (hayvan, böcek vb.) yoğun tüketildiği, çok kalabalık bir ülke olduğu için, aslında hayvanların taşıdığı bazı mikroplar insana adapte olma imkânını sıklıkla orada buluyorlar. Bu mikroplar yepyeni ortaya çıktıkları için onlara karşı “bağışık” olma durumumuz “sıfır” oluyor; yani virüs, hastalanma potansiyeli olan herkesi hastalandırıyor. Burada, herhangi bir mikrobun herkesi hastalandırmadığını, sadece belli kişilerin hastalandığını ve sadece, yine belli kişilerin (kronik hastalığı olanlar, zayıf/düşkün/çok yaşlı kişiler) ağır hastalandığını da bilmek lazım.

Belirtileri neler?
Ateş, öksürük ve nefes darlığı, başlıca sözü edilen belirtiler. Ancak her türlü solunum yolu hastalığı belirtilerini dikkate almakta yarar var. Burun akıntısı, halsizlik, vücut ağrısı da belirtiler arasında yer alıyor.

Kimler risk altında?
Herkes, çünkü bu yeni bir virüs ve kimse bağışık değil. Herkes hastalık belirtisi göstermeyebilir. Hastalananların hepsi, ağır hastalık geçirecek anlamına da gelmez.

Tedavide ne yapılır?
Spesifik, yani Coronavirus’e özgü (Coronavirus’ü “öldüren”) bir ilaç yoktur. Bu, virüs hastalıklarının çoğu için böyledir. Ağır hastalanan kişilerin yatırılarak, “destekleyici tedavi” görmeleri gerekir. Yani nerede sıkıntılı bir durum varsa onu çözmeye yönelik tedaviler yapılır. Eklenen başka mikroplar (bakteri enfeksiyonu) olduğunda, onlar tedavi edilir.


Hasta olmamak için alınabilecek önlemler var mı?
Sağlık durumumuzu en üst düzeyde tutmak, dengeli ve iyi beslenmek, stresle başaçıkabilmek, yeterli uyumak her türlü hastalığa karşı yapabileceğimiz en önemli şeydir. Ayrıca kontrolsüzce etrafa aksırıp, tıksırmamak, öksürürken ağzımızı mendille kapatmak, ellerimize solunum salgılarımızı bulaştırmamak, bulaşırsa sabunla yıkamak, dezenfekte etmek önemli. El hijyenine dikkat edilmeli, en azından bu dönem el sıkışmamalı.

Bunun dışında, gündemi takip ederek, toplu taşıma davranışlarımızı güncel tutmak (maske takmak vb), tek kullanımlık mendil, el dezenfektanları taşımak, elleri “gereken her durumda” sabunla yıkamak, bu dönem asla el sıkışmamak, solunum yolu enfeksiyonu belirtileri gösteriyorsak kişisel bulaştırmama davranışları edinmek, gerekirse evden çıkmamak alınabilecek önlemler arasında. Alınabilecek bir diğer önlem ise Çin’e yolculuk yapmamak.


Seyahatten gelenlerin nelere dikkat etmeleri lazım?
Hasta olma ihtimali olanların maske takması, etrafa bulaştırmaması açısından önemli. Korunmak açısından da maske takmamız önemli. Ancak bu maskeler küçük, her yerde satılan maskelerden değil, “N95” dediğimiz çok ince porları olan, yani bakteri, virüsü geçirmeyecek şekilde porları olan özel maskelerden olması gerekiyor. Bu tür maskelerin kullanılması da en önemli çözümlerden biri.

Ayrıca solunum yolu enfeksiyonunu düşündürebilecek belirtiler görüldüğünde hemen bir hekime başvurmak önemli.

Çin veya o bölgeden gelen insanlarla temas edecek kişiler nelere dikkat etmeliler?
Mümkün olduğunca o bölgeden gelenlerle tokalaşılmayıp öpüşülmemeli, temas edildiyse eller sabunlu suyla yıkanmalı. Eller kirliyken ağız ve buruna götürülmemeli, el dezenfektanı kullanılmalı. Kapalı ortamlarda bulunmamaya da dikkat edilmeli.

O bölgelere seyahat etmeyi planlayanlar nelere dikkat etmeleri lazım?
A.B.D.’deki hastalık kontrol merkezi (CDC, Center for Disease Prevention) virüsün uyarı seviyesini 3 olarak değerlendiriyor ve eğer Çin’e gidilmesi gerekiyorsa, koruyucu bir ilaç, aşı vb. olmadığı için, kişisel koruma önlemlerini en üst düzeyde uygulayarak, yeterince tedarikli olarak, mutlaka maske (ve her şeyin yedeğini) tedarik ederek hareket etmeli.