Wuhan Koronavirüsü (Wuhan Salgını, Wuhan Zatürresi)

Wuhan Koronavirüsü (Wuhan Salgını, Wuhan Zatürresi)

Kaynak: Evrim Ağacı (www.evrimagaci.org)
23.1.2020
Koronavirüsler, Hayvanlar Alemi'nde yaygın olarak görülen bir virüs grubu. Kimi zaman bu virüsler tür içinde kalmak yerine, bir türden diğer türe, örneğin diğer hayvan türlerinden insanlara (zoonotik olarak) bulaşabiliyorlar.

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma
Durumun potansiyel vahametini anlamak adına: Yeni salgın tehdidinin ardındaki 2019-nCoV isimli pozitif polariteli tek zincirli RNA virüsü, SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome, Şiddetli Akut Solunum Sendromu) virüsünün yakın bir kuzeni. Ancak henüz SARS virüsü kadar ölümcül mü, bilinmiyor. SARS, bulaştığı her 10 kişiden 1'ini öldürdü. Benzer bir virüs olan ve Orta Doğu'da görülen MERS (Middle East Respiratory Syndrome, Orta Doğu Solunum Sendromu) salgınında ise her 10 kişiden 4'ü ölmüştü.

Yapılan ilk incelemeler, 2019-nCoV takma isimli virüsün genomunun en az %70 oranında SARS virüsü (SARS-CoV) ile aynı olduğunu gösteriyor. Ancak konu hakkında araştırmalar sürüyor.

Koronavirüsler, Hayvanlar Alemi'nde yaygın olarak görülen bir virüs grubu. Kimi zaman bu virüsler tür içinde kalmak yerine, bir türden diğer türe, örneğin diğer hayvan türlerinden insanlara (zoonotik olarak) bulaşabiliyorlar.

çok bantlı yılan korona virüs

Virüsün ana kaynağının çok-bantlı bungarus ("Bungarus multicinctus") olarak bilinen, fotoğrafta gördüğünüz türün eti olduğu düşünülüyor.


Virüsün aşırı bulaşıcı olmasından korkuluyor; çünkü Ebola gibi virüslerin aksine solunum yoluyla, insandan insana bulaşıyor. Bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü gibi kuruluşlar alarma geçmiş vaziyette. SARS salgını sırasında 8000 insan hastalanmış ve en az 774 ölüm yaşanmıştı.

Hastalığın nasıl bulaştığı önemli, çünkü SARS ve MERS salgınlarında her hasta eşit derecede bulaştırıcı değildi; bazı hastalara süperbulaştırıcı adı verilmişti çünkü çok daha fazla insana, çok daha hızlı bir şekilde virüsü bulaştırabiliyorlardı. Eğer 2019-nCoV için de böyle bir durum varsa, bu kişilerin erken tespiti büyük önem arz edebilir.

Belirti ve Semptomlar
İlk hasta, sebebi bilinmeyen bir pnömoni (zatürree) geliştirmişti ve sonradan sebebin 2019-nCoV olduğu tespit edildi. Hastaların %90'ında ateş, %80'inde bitkinlik ve kuru öksürük, %20'sinde nefes darlığı, %15'inde solunum yetmezliği görüldü. Bakteriyel pnömonilerin aksine viral pnömonilerde balgamlı öksürük görülmeyebilir. Ateş yerine subfebril ateş denilen daha düşük vücut sıcaklıkları da olabilir.

Bu semptomların şiddeti hafif-orta arası olarak tanımlanıyor. Büyük oranda nezleye benzetmek mümkün. Tıpkı nezlede olduğu gibi, koronavirüs bulaştığında da burnunuz akabilir, öksürebilirsiniz, boğazınız ağrıyabilir, baş ağrısı yaşayabilirsiniz, ateşiniz çıkabilir. Buna prodromal belirtiler denir, çoğu viral hastalığın akut başlangıç kliniği bu şekildedir.

2019-nCoV bulaşan hastalarda hafif bir öksürük görülüyor; sonrasında 1 hafta boyunca süren nefes darlığı yaşanabiliyor. Şu ana kadar bu vakaların %15-20 arasının ciddi bir tehlikeye dönüştüğü ve hastanede ventilasyon gibi bir müdahaleyi gerektirdiği belirlendi.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri
An itibariyle, sadece savunma sistemi zayıf olan çocuklar ile yaşlıların Çin'in Wuhan bölgesine ziyaret etmemesi tavsiye ediliyor. Şu ana kadar yaşanan ölümlerin hepsi 40 yaş üzerindeydi ve hiçbir çocuk ölümü yaşanmadı.

Ayrıca doğum sonrası problemler ile hastalık arasında da henüz bilinen bir ilişki bulunmuyor. Ancak SARS ve MERS salgınlarında ileri düzey hastalarda ve bu virüslerle ilişkili diğer hastalıklarda ölü doğumlar, anne ölümleri, spontane kürtaj görülmüştü.

Teşhis Yöntemleri
An itibariyle koronavirüsün türü sadece hastanelerde ve özel laboratuvarlarda teşhis edilebiliyor.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri
An itibariyle hastalık diğer viral vakalara benzer şekilde tedavi ediliyor; hastalığın kendisine özel bir tedavi bulunmuyor.


Müddet Tahminleri (Prognoz)
Henüz bu konuda net bir şey söylemek için erken; ancak an itibariyle SARS ve MERS gibi hastalıklardan daha az ölümcül olduğu, hastalığın seyrinin de daha yavaş olduğunu söylemek mümkün.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)
Bu yazının yazıldığı gün itibariyle, 2019-nCoV sebebiyle ABD dahil 8 farklı ülkede 639 vaka ve 17 ölüm görüldü. Virüs, ilk olarak 31 Aralık 2019'da, Çin'de raporlandı. Virüsün merkez üssü olarak Wuhan Güney Çin Hayvan Pazarı tespit edildi. Pazarda bol miktarda egzotik et bulmak mümkün.

Önlem Yöntemleri
Hastalığın ve genel olarak koronavirüslerin henüz bir aşısı bulunmuyor. Şu anda paniğe kapılmayı gerektiren bir durum yok; çünkü tüm ülkeler tehlikenin farkında ve gerekli önlemler alınıyor gibi gözüküyor.

Bir kulağınızın bu konudaki gelişmelerde olmasını, ellerinizi sık sık sabunlu suyla yıkamanızı, pişmemiş etten uzak durmanızı tavsiye ederiz. Ayrıca genel olarak hasta kişilerden uzak durmanızı, ellerinizi yıkamış olsanız bile ağzınıza, gözünüze, burnunuza dokunmaktan kaçınmanızı, Wuhan bölgesini yakın dönemde ziyaret etmiş olabilecek kişilerden uzak durmanızı, Çin'e seyahat edecekseniz canlı hayvan marketlerinden uzak durmanızı ve salgın semptomlarına karşı uyanık olmanızı tavsiye ederiz.


Etimoloji
2019-nCoV isimlendirmesi, 2019 yılında yayılmaya başlayan, "yeni" (İng: "novel", Lat. "novo") bir koronavirüs (CoV) olduğunu belirtmek için kullanılıyor. Wuhan Salgını ise, virüs ilk olarak Çin'in Wuhan bölgesinde görüldüğü için bu şekilde anılıyor. Wuhan, Yangtze Nehri'nin güney tarafında yer alan Wuchang şehri ile kuzey tarafında yer alan Hankou şehrinin isimlerinden türetilmiş bir isim.

Diğer Başlıklar
Evcil hayvanlara da koronavirüs bulaşabileceği ve onları da ciddi derecede hasta edebileceği; hatta evcil hayvan ölümlerinin görülebileceği konusunda da uyaralım. Ancak en azından koronavirüs (ve kedilerde de görülebilen SARS) vakalarında, hayvanlardan insanlara bulaşan bir örneğe rastlanmadı.

Ülkemizde henüz doğrulanmış bir 2019-nCoV vakası bulunmuyor.