Gerilim Tipi Baş Ağrısı (GTBA) Nedir?

Gerilim Tipi Baş Ağrısı (GTBA) Nedir?

Dr. İbrahim Salman
24.4.2019
Gerilim tipi baş ağrısı (GTBA) baş ağrılarının en sık görülenidir.Genel nüfusa oranı %30-75 arası değişmektedir. Bugüne kadar en az incelenmiş Baş ağrısı tipidir. Yakın zamandaki çalışmalar GTBA’nın şiddetli alt tiplerinin nörobiyolojik bir temeli olduğunu göstermiştir.

GERİLİM TİPİ BAŞ AĞRISI (GTBA)

Gerilim tipi baş ağrısı (GTBA) baş ağrılarının en sık görülenidir.Genel nüfusa oranı %30-75 arası değişmektedir. Bugüne kadar en az incelenmiş Baş ağrısı tipidir. Yakın zamandaki çalışmalar GTBA’nın şiddetli alt tiplerinin nörobiyolojik bir temeli olduğunu göstermiştir.

GTBA ataklı ve kronik olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Ataklı olanlarda sık ve seyrek olarak sınıflandırılmıştır. Seyrek olanların sıklığı ayda birden azdır ve günlük aktiviteyi pek etkilemez. Sık olanlar ise günlük aktiviteyi ciddi oranda etkiler. GTBA bütün tipleri Perikranial duyarlılığın eşlik ettiği veya etmediği şeklinde sınıflandırılmıştır. Kas duyarlılığının değerlendirilmesi için elle basınç uygulanarak muayene önerilmektedir.

GTBA’nın patofizyolojisi tam bilinmemektedir. Ataklı GTBA’nın çevresel ağrı mekanizmalarında, kronik GTBA’nın merkezi mekanizmalardan olduğu düşünülmektedir. Bazen kronik migrenli hastaların baş ağrı kriterleri GTBA’nın kriterlerlerine çok benzer ve tanı açısından karışıklığa yol açar. GTBA’nın IHS tarafından tanımlanmış klinik özellikleri; 1. İki taraflıdır, 2. Zonklayıcı veya sıkıştırıcı ağrı şeklindedir, 3. Hafif veya orta şiddetlidir, 4. Başın hareketleri ile pek değişmez, 5. Bulantı veya kusma olmaz. Işık veya ses duyarlılığı olabilir. Sık ataklı GTBA tanısı için üç ay boyunca en az on (10) atağın olması gerekir. Ataklı GTBA zamanla kronik GTBA şekline dönüşebilir. Migrenlilerde GTBA migren olmayanlardan daha şiddetli ve daha uzun sürebilir. Migreni olanlarda GTBA’ya ışık ses duyarlılığı bulantı ve kusma eşlik edebilir. Migrenlilerde GTBA alkol, eski peynir ve çikolata ile tetiklenebilir. Migrenlilerde GTBA sumatriptan grubu ilaçlara cevap verir. Normal ataklı GTBA’da ise sumatriptan etkisizdir.

TEDAVİ;
Ataklı GTBA’nın tedavisinde aspirin veya kafein ile kombine edilmiş asetaminofen, ibuprofen, naproksen sodyum veya ketoprofen gibi non-steroid anti inflamatuar ilaçlar kullanılır.

En etken dozlar 600-800mg ibuprofen, 500-750 mg naproksen sodyum veya 75 mg ketoprofen’dir. Kafein içeren ilaçların sık kullanımı ilerde ağrıları dahada kötüleştirebilir. Bu sebeble kafein atak tedavisinde faydalı olsa bile pek tavsiye edilmez.

Orta şiddette GTBA asetaminofen ve dikloralfenazon kombinasyonuna cevap verir. Butalbital içeren ağrı kesiciler pek tavsiye edilmez. Sık ataklı GTBA’da önleyici olarak amitriptilin veya nortriptilin gibi trisiklik antidepressanlar fayda sağlar. Yine sık ataklarda hastada anksiyete veya depresif bulgular varsa tedaviye SSRI grubu antidepresanlar eklenmesi uygun olur. Ayrıca hasta gevşeme egzersizleri, hipnoz, akupunktur veya fizik tedaviden kısmen yarar görebilir.

GERİLİM TİPİ BAŞ AĞRISI (GTBA) GENEL SINIFLAMASI

1. SEYREK ATAKLI GTBA
    a) Kafa çevresi duyarlılığı olmayan
    b) Kafa çevresi duyarlılığı olan
2. SIK ATAKLI GTBA
    a) Kafa çevresi duyarlılığı olmayan
    b) Kafa çevresi duyarlılığı olan
3. KRONİK GTBA
    a) Kafa çevresi duyarlılı olmayan
    b) Kafa çevresi duyarlılığı olan
4. ŞÜPHELİ, SEYREK, SIK ATAKLI VEYA KRONİK GTBA